Sponsor Bağlantılar
SPONSOR


Tunceli


Tunceli ili, Türkiye Cumhuriyeti’nin Doğu Anadolu Bölgesi’nin Yukarı Fırat bölümünde yer alan bir ildir.

Tunceli İlçeler
Merkez Çemişgezek Hozat Mazgirt Nazimiye Ovacık Pertek Pülümür

Tunceli ili, kuzeyde ve batıda Munzur Dağları ile Karasu Irmağı, doğuda Bingöl Dağları ve Peri Suyu, güneyde Keban Baraj Gölü ile çevrilidir. Anadolu’nun pek çok yerinde olduğu gibi bu bölgede de çağlar boyunca pek çok uygarlık yaşamıştır. Orta Çağdan kalma ve bugün hâlâ iyi durumda bulunan Pertek Kalesi ve Munzur Vadisi Millî Parkı görülmeye değer güzellikleridir.

Tunceli’nin yerleşimleri: Tunceli (merkez), Çemişgezek, Hozat, Mazgirt, Nazımiye, Ovacık, Pertek ve Pülümür’dür.

Etimoloji
Bir teze göre, Alevi-Zazalar aşiret konfederasyonu olan Desiman yada Desimli’den gelmektedir. İkinci tez ise, Dersim Kürtçe kökenli bir sözcüktür. “Der” Kürtçe “kapı”, “sim” ise “gümüş” demektir, dersim ise “gümüş kapı demektir”.

Tarih
Yörede Dêrsım diye telaffuz edilen aslında bugünkü Tunceli’yi değil, o yörenin adını belirler. Tunceli şehrinin eski ismi Mamekiye’dir. Bu isim 25 Aralık 1935’de çıkarılan Tunceli Kanunu ile değiştirilmiştir. İlin çoğunluğunu aleviler oluşturmaktadır. Tunceli’nin yöresel adı Dersim, Désim, Kalan’dir.

Osmanlı İmparatorluğu dönemi
1847 yılında Dersim Sancağı’nın eyaletine verilmesinden sonra 1859 yılında yapılan bir değişiklik de Harput eyaletine bağlanır.

I. Dünya Savaşı
I. Dünya Savaşında Doğu Cephesinin önemli ikmâl yollarından biri olmuştur. Fakat bağımsızlık isteyen aşiretlerce Seyit Rıza önderliğinde bölgede bir ayaklanma çıkmıştır.

Kurtuluş Savaşı

Mustafa Kemal Atatürk ve Diyap YıldırımTunceli halkı birkaç aşireti saymazsak Kurtuluş Savaşı’na tamamen destek olmuştur. TBMM 1. Dönem’de Dersim mebusu (milletvekîli) olarak Diyap Ağa (Yıldırım), Meço Ağa, Mustafa Ağa (Öztürk) ve Binbaşı Hasan Hayrı bulunmuşlardır. TBMM Ordusu Yunanlılara Kütahya-Eskişehir Savaşı’nda yenilince TBMM’nin Kayseri’ye taşınması gündeme gelmiş, Dersim mebusu Diyap Ağa «Biz buraya savaşmaya mı geldik, kaçmaya mı ?» diyerek diğer mebuslara da cesâret vermiştir.

Cumhuriyet dönemi
Cumhuriyet döneminde Seyit Rıza önderliğinde Dersim İsyanı’na tanıklık eden Tunceli, 1936-38 yıllarında gerçekleşen Dersim tenkil harekati sirasinda büyük zarar gördü. 25 Aralık 1935 yılında çıkarılan Tunceli kanunu ile Dersim tarihsel yöresi içinde yer alan ve Munzur çevresini kapsayan bölgenin adı Tunceli olarak değiştirildi.
Kültür ve sanat [değiştir]
Yunan tarihi ve coğrafyacılarının Dersim bölgesine Daranis ve Derksene adını verdikleri söylenir.

Bölgede konuşulan diller sırasıyla Kırmancki-Dımılki (Şo-Bê) tahminen %75, Kurmanci ise %20 ayrıca Türkçe %5 dir.

Mezhep olarak, % 93 ünü Alevi, %7’sini ise Sünnidir. Sünni nüfus, Çemişgezek [%65 Sünni] ve Pertek [pertek’te pertek’in 51 köyünden 41 köyünün tamamı alevilerden oluşur,5 i sünni ,5 ise alevi-sünni karışıktır..pertek bilinçli olarak sünni nüfus fazla gibi gösterilir fakat yanlıştır..köylerinin %90 ‘ınında aleviler yaşar..ilçe merkeziinnde %65 i alevilerden oluşur..] ilçelerinde yaşar. Diğer ilçe nüfuslarının tüm yerli halkları ise Alevi’dir.

Osmanli döneminde Dersimdeki yerli halkin cogunlugu yine Zaza ,Kürt ve Ermenilerden olusiordu. Az saydia Karamandan Göcmen Türkmen Alevilere Rastlamak Münkündü.

Eğitim
Tunceli Üniversitesi
Pertek Anadolu Lisesi
Tunceli Anadolu Lisesi
Tunceli Anadolu Öğretmen Lisesi
Tunceli Fen Lisesi
Yöresel yemekler
Şir
Bawko
Sira qurt
Qawut
Keşke
Zırefet (Sirik)
Patile
Hevrışk
Bıçıka thawa
None awe





Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?

Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.

SPONSOR