Denizli. Denizli ili, Ege Bölgesinde bir il merkezidir. Denizli 500 Bin'i Bulan Merkezi Nüfusuyla, İzmir'den sonra Ege bölgesinin en kalabalık kentidir. Denizli, 1 Milyon'a Yaklaşan Toplam Nüfusu ile, İzmir ve Manisa'nın ardından Ege Bölgesi'nin 3. Büyük ilidir. Türkiye'nin ise en büyük ve en gelişmiş on beş kentinden biridir (kent merkezi: 498.643). Bir sanayi, ihracat ve ticaret kenti olan Denizli aynı zamanda otuz bini aşan öğrenci sayısıyla bir üniversite kentidir. Bir yılda milyonlarca yerli ve yabancı turisti ağırlayan Denizli bir turizm kenti olmasının yanısıra düzenlenen yerel, ulusal ve uluslararası etkinliklerle (bkz. festivaller) eğitim, kongre, kültür ve sanat kenti özelliğindedir. Güney Ege Kalkınma Ajansı'nın (Geka) merkezi de Denizli'dir.[1]

Akdağ'ın (Babadağ) kuzey yamaçları eteklerinde, Büyük Menderes'in kolu olan Aksu çayına kavuşan derelerle hafifçe yarılmış bir plato üzerinde yer alan Denizli, yeni bir kenttir. 11. yüzyıla kadar bugünkü yerinde Tonguzlu ya da Domuzlu denilen ve su bakımından zengin bir yerleşme vardı. Asıl kent buradan 6-7 kilometre kadar kuzeydeki Laodikeia idi. Selçuklular ve Bizanslılar arasındaki savaşlar sonucu yıkıma uğrayan ve özellikle suyolları bozulan Laodikeia zamanla terk edilmeye başlanmış ve yerleşme 11. yüzyıldan başlayarak bol su kaynaklarının bulunduğu Tonguzlu'ya doğru yer değiştirmeye başlamıştır. Kent 1702-1703'teki bir deprem sırasında büyük zarara uğramış ve daha sonra yeniden kurulmuştur. Ege kıyılarından iç kesimlere sokulan doğal bir yol üzerinde bulunan Denizli, özellikle 1950'li yıllarda karayollarının düzelmesinden sonra, bu konumunun ve çevresindeki tarım etkinliklerinin gelişmesi sonucu hızla kalabalıklaşmış ve 1950'de 22.000 olan nüfusu, aradan geçen 60 yıl içinde 20 katından fazla artmıştır.

Sanayisi ve ticareti çok hızlı gelişen Denizli, Türkiye'nin en kalkınmış kentlerinden biridir. Anadolu Kaplanları'ndandır. Dünya'da tekstilin en önemli başkentleri arasındadır. Denizli, Türkiye'nin on büyük ekonomisi arasındadır. Kent, havlu, bornoz ve ev tekstilinde ABD ve AB pazarında iyi bir prestije sahiptir. Havası ve doğası Ege Bölgesi'nin ortalamalarını yansıtır. Valisi Yavuz Erkmen, Belediye Başkanı Nihat Zeybekçi'dir.

Halk arasındaki deyişiyle kızı ve horoz'uyla ünlüdür; şehrin birkaç noktasında horoz heykeli bulunur. Dünyaca bilinen doğa harikası Pamukkale de şehrin simgelerinden biridir. Pamukkale, Unesco'nun dünya kültür mirası listesindedir. Karahayıt da uluslararası termal bir merkezdir. Ayrıca en yüksek dağı Honaz Dağı aynı zamanda Ege Bölgesi'nin en yüksek dağıdır (2532 m). Şehirde UNESCO'ya giren Hierapolis, Laodikya, Tripolis vb. birçok antik kent bulunmaktadır.

EÄŸitim
Bu maddenin veya bölümün özgün araştırma, doğrulanamaz veya yorumsal ifadeler içerdiği düşünülmektedir.
Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına lütfen bakınız.
Maddeye uygun bir biçimde kaynak ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.

Denizli ili, okur yazar oranı %94 civarındadır. İldeki eğitime verilen yüksek önem neticesinde, Özellikle ÖSS, SBS gibi ortaöğretim ve üniversiteye giriş sınavlarındaki iller arası başarı sıralamasında her yıl ilk 3 sırada olmak üzere (çoğunlukla 1. sıra) kalıcı bir yere sahiptir. Bu nedenle Denizli ili ülke çapında yüksek eğitim düzeyi ve kalitesi, başarılı öğrencileriyle tanınan bir imaja sahiptir. Ayrıca 3 Temmuz 1992 tarihinde kurulan Pamukkale Üniversitesi, Denizli'ye sosyo-ekonomik ve kültürel açıdan ayrı bir dinamizm ve canlılık getirmiştir. 31.000'i aşkın üniversite öğrencisiyle Pamukkale Üniversitesi her geçen gün daha da büyümektedir. Hızla inşa edilen Pamukkale Üniversitesi Kınıklı kampüsü yakın bir gelecekte Türkiye'nin en iyi kampüslerinden biri olmaya adaydır.

Ekonomi
Bu maddedeki üslubun, ansiklopedik bir yazıdan beklenen resmî ve ciddi üsluba uygun olmadığı düşünülmektedir.
Konuyla ilgili tartışma için maddenin tartışma sayfasına lütfen bakınız.
Maddeyi geliştirerek ya da konuyla ilgili tartışmaya katılarak Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.

Denizli ilinin ekonomisi sanayiye ve ticarete dayalıdır. Denizli, bir ihracat ve sanayi kentidir. Hizmet sektörü de oldukça gelişmiştir. Son 15 yıl da sanayisi müthiş bir gelişme göstermiştir. ABD'ye bakır tel ihraç etmiştir. Faal nüfusun %45'i tarım, balıkçılık,Arıcılık,ormancılık ve hayvancılıkla uğraşır. Bütün gelirin %30'u sanayiden sağlanır. Türkiye'de Anadolu Kaplanları olarak bilinen ihracatçı şehirlerin başında gelir. Her yıl milyarlarca dolarlık ihracatıyla Türkiye'nin lokomotif sanayi şehirlerinden biridir. Denizli Türkiye'de ve dünyada tekstilin başkenti olarak anılıyor olsa da son yıllarda tekstilde yaşanan ekonomik kayıplar nedeniyle ekononik dengeler mermer ve doğal taş sektörü üzerine kaymıştır. Denizli'den tüm dünya ülkelerine traverten ve türevi olan mermer ve doğal taş ihracatı gerçekleştirilmektedir.

Tarım
Denizli tarıma çok elverişlidir. Başlıca tarım ürünleri; buğday, arpa, Ceviz, mısır, nohut, tütün, haşhaş, üzüm, İncir ve pancardır. Sebze üretimi ise 250 bin tondur. Üzümden sonra, kavun, karpuz, elma, armut, vişne, kiraz, şeftali, badem, erik ve nar bol miktarda yetişir.

Antepfıstığı üretimi gün geçtikçe artmaktadır. 120.000 zeytin ağacından ortalama 1000 ton zeytin elde edilir. Mevcut su potansiyeli bütün ekili araziyi sulamaya elverişlidir. Ekili arazinin önemli kısmı sulanmaktadır. 95.000 incir ağacı bulunmaktadır....

Denizli Belediye Binası Sanayi
Sanayi hızla gelişmektedir. Dokuma ve metal sanayi ön sıradadır. Başlıca büyük sanayi işletmeleri ise; Dentaş Ambalaj Sanayi, Er-Bakır Elektrolitik Bakır, Denizli Çimento, Paşabahçe, Kardemir Haddecilik, Eke Metal, Menderes Tekstil, Aynes Gıda, Tosunoğlu Tekstil, Integro, Tümteks Tekstil, Gökhan Tekstil, Kaynak Group, Abalıoğlu Yem, Ugurlu Oto Cam, Zorlu Holding Taç ve Linens,Lezita, Değirmenci Group, Evliyaoğlu Tekstil, Aysan Dekoratif Raf Sistemleri, Pamukkale Kablo, KONMAK, Erikoğlu Tekstil, DEDA Deri Sanayi, ADA İç Giyim, Deniz Tekstil, FABER, AKÇA Beton, Altınbaşak, İnceoğlu Un Fabrikası, DEPAŞ Prefabrik ,AKMETAL Ferforje... Bu fabrikaların dışında ayrıca ayakkabı, kablo, somun, civata, tuğla, plastik, sunta, mukavva, oksijen gazı, cam ürünleri, pamuk ürünleri, yem, kuruyemiş, un, kireç, motor parçaları, deri ürünleri, mobilya ve mermer, gıda, levha üreten sanayi şirket ve tesisleri vardır.

Ulaşım
İlde Denizli Çardak Havaalanı vardır. Her gün THY karşılıklı olarak ikişer defa Denizli-İstanbul seferlerini gerçekleştirmektedir. Bora Jet firması ise Denizli-İstanbul,Denizli-Ankara ve Denizli-Samsun uçuşlarını gerçekleştirmektedir. Hac dönemlerinde direkt Mekke seferleri de yapılmaktadır. Özel bir tur şirketinin ise Denizli-Almanya seferlerine başlaması beklenmektedir. Denizli'de taksi uçak taşımacılığı yapan bazı özel firmalar ise yolcu taşımacılığına yakın bir tarihte başlayacaklardır. Kara ulaşımında İzmir ve Antalya gibi önemli kentlerimizin kavşak noktasında bulunan Denizli'den birçok otobüs firması transit geçiş yapmaktadır. İlde 7 tane köprülü kavşak, 2 tane tüp geçit bulunmaktadır. Halihazırda oldukça modern bir havaalanına sahip olan Denizli'de modern bir otogar yapımına başlanmıştır. Bu otogar Türkiye'nin en prestijli otogarı olmaya adaydır.

Ä°dari Yapi
Denizli merkeze bagli toplam 8 belde ve 17 köy vardir. Ama bunlar 2010 yılında merkeze bağlanarak Denizli Bütünşehir Belediyesi olmuştur. Yakında da Büyükşehir olacaktır.

Nüfus

Horoz HeykeliŞehrin 1927'de 16.500 olan nüfusu, 1990'da 203.741'e, 2000'de 275.500'e, 2007'de 480.000'e çıkmıştır. 2008 Yılında 479.000 olan nüfus 2010 Yılında 500 Bin'i Bulmuştur. Denizli'nin 2010 Yılında ki Kent Merkezi nüfusu 498.623'tür. Toplam il nüfusu ise 1 Milyon'a Yakındır.

İçişleri Bakanlığının 2006/8352 sayılı kararının 12.08.2006 tarih ve 26257 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanması ile; Denizli ili merkez ilçeye bağlı Akkale, Bereketli, Gümüşler, Kayhan, Kınıklı, Servergazi, Hallaçlar, Üçler, Korucuk, Bağbaşı, Gökpınar ve Göveçlik Belediyeleri ile Bozburun, Eskihisar, Goncalı, Hisar, Kadılar, Karakurt, Saruhan, Şirinköy, Güzelköy (Yiğenağa) ve Karakova Köylerinin tüzel kişiliklerinin feshedilerek Denizli Belediyesi sınırları içine katılması 5393 sayılı Belediye Kanununun 11inci maddesi uyarınca uygun görülmüştür. Bu belde belediyeleri 2009 yerel seçimlerine katılamayacaklardır. Bütünşehir yasasının yürürlüğe konmasıyla birlikte kent merkezinin nüfusu 465.000'e yükselmiştir. Denizli il merkezinin nüfusu 498.623'dir (2010).

1927: 15.800
1990: 203.800
1995: 230.700
2000: 275.500
2004: 323.231
2007: 454.754
2008: 479.381
2009: 490.768
2010: 498.623
Ä°klim
İlin kuzey kısmı Ege, güney kısmı Akdeniz bölgesine dahildir. Kıyı kesimlerinden iç bölgelere geçit yerinde olduğundan, kuzey kısımda az da olsa iç bölgelerin iklimi hissedilir. Ege Bölgesi ikliminden sıcaklık olarak biraz düşük farklılıklar görülebilir. Denizli'de dağlar genel olarak denize doğru dik olduğundan, denizden gelen rüzgarlara açık bulunmaktadır. Kışlar ılık ve yağışlı geçmektedir. İlde yıllık sıcaklık ortalaması 15,8 °C'dir.

Aylar Oca Åžub Mar Nis May Haz Tem AÄŸu Eyl Eki Kas Arl
Ort. en yüksek °C 10 11 15 20 30 38 44 39 29 22 17 11
Ort. en düşük °C -1 2 4 8 12 16 19 18 14 10 6 3
Kaynak[2]

Denizli Türküleri
Davaz ZeybeÄŸi
Yöresi: Kale/Denizli

Zobalarında Kuru da Meşe Yanıyor Efem
Yöresi: Tavas/Denizli

Elindedir BaÄŸlama
Yöresi: Acıpayam/Denizli

Ginede Yeşillendi Acıpayam Yolları
Yöresi: Acıpayam

Bir Yayla Ä°sterim
Yöresi: Acıpayam/Denizli

YaÄŸar YaÄŸmur
Yöresi: Tavas/Denizli

Mendil Verem mi?
Yöresi: Denizli

Al Yazmamı Düreyim
Yöresi: Acıpayam/Denizli

Denizli'nin Adım Adım Yolları
Yöresi: Denizli

Cemilem
Yöresi: Acıpayam/Denizli

Tellidir Yavrum Anam Tellidir(Asmam Çardakta)
Yöresi: Denizli

Kızılhisar Zeybeği
Yöresi: Serinhisar/Denizli

Bitki örtüsü
Denizli'nin yarısı % 51'i ormanlarla kaplıdır.Çayır ve meralar % 10, ekili ve dikili arazi % 43'tir.Ekime müsait olmayan kısmı sadece % 1'dir.

İlin bitki örtüsünü çoğunlukla orman ağaçları ile Akdeniz iklimine has makiler meydana getirir. Ormanlarda karaçam, kızılçam, sedir, ardıç, meşe, kayın, çınar ve dişbudak gibi ağaçlar bulunur.Ormanların başladığı sınırların altında kalan dağ eteklerindeki geniş alanlar çalılık ve fundalıklarla kaplıdır.[3]

Müzeler
Atatürk ve Etnografya Müzesi
Pamukkale Arkeoloji Müzesi (Hierapolis)
Medya [deÄŸiÅŸtir]
Kentte medya oldukça gelişmiştir. Denizli'de üç tane yerel televizyon bulunur (DRT, DEHA, ART). Ayrıca kentte çok sayıda süreli olarak yayınlanan dergi ve gazete bulunmaktadır.

DENÄ°ZLÄ° RADYO FREKANSLARI

88.0 SHOW RADYO
88.3 RADYO D
88.8 BURÇ FM
89.3 ALEM FM
90.0 TRT RADY0 3
90.4 RADYO VATAN
90.8 SÃœPER FM
91.2 RADYO NET FM (DENÄ°ZLÄ° YEREL)
91.8 ÖZEL FM (SARAYKÖY YEREL)
92.0 KRAL FM
92.5 RADYO SES (DENÄ°ZLÄ° YEREL)
92.8 Ä°MBAT FM
93.2 TRT FM
93.7 RADYO VÄ°VA
94.1 TGRT FM
94.5 RADYO ONBEÅž
95.2 TRT RADYO 1
95.5 RADYO KANALTÃœRK
96.0 METRO FM
96.8 AKRA FM
97.3 RADYO BÄ°ZÄ°MÄ°LLER (DENÄ°ZLÄ° YEREL)
98.0 RADYO TURKUVAZ
98.4 BEST FM
98.8 VÄ°RGÄ°N RADÄ°O
99.0 MARMARA FM
99.3 PAL FM
99.5 RADYO EGE (Ä°ZMÄ°R)
100.0 POWER FM
100.5 MÃœJDE FM
101.0 TRT FM
101.5 TRT RADYO 4
102.2 ART FM (DENÄ°ZLÄ° YEREL)
102.8 MORAL FM
103.5 DENÄ°ZLÄ° DEHA FM (DENÄ°ZLÄ° YEREL)
104.2 RADYO TATLISES
104.6 NTV RADYO
105.0 HOROZ FM (DENÄ°ZLÄ° YEREL)
105.4 GURBETÇİ FM (ACIPAYAM YEREL)
106.0 DOÄžUÅž RADYO (DENÄ°ZLÄ° YEREL)
106.5 RADYO MYDONOSE
106.8 DOSTLAR RADYO (DENÄ°ZLÄ° YEREL)
107.2 RADYOSPOR
107.7 RADYO 7
Festivaller
Denizli Büyükşehir Belediyesi - Uluslararası Amatör Tiyatrolar Festivali
Denizli Büyükşehir Belediyesi - Uluslararası Halk Dansları Festivali
Denizli Büyükşehir Belediyesi - Uluslararası Satranç Turnuvası
Denizli Büyükşehir Belediyesi - Liselerarası Tiyatro Festivali
Denizli Büyükşehir Belediyesi - Uluslararası Türkçe Sözlü Müzik Festivali (Türkçevizyon)
Denizli Büyükşehir Belediyesi - Geleneksel Türk Spor Oyunları
Denizli Büyükşehir Belediyesi - Genç Denizli Rock Müzik Festivali
Denizli Büyükşehir Belediyesi - Genç Denizli Film Festivali
Denizli Sanayi Odası - Avrupa Çocuk Filmleri Festivali
Efes Pilsen Blues Festival
Pamukkale Üniversitesi - Uluslararası Aphrodisias-Laodikeia Gençlik,Spor,Kültür ve Sanat Festivali
Pamukkale Üniversitesi - Uluslararası Mediterranean Jazz Festivali
Pamukkale Ãœniversitesi - Bahar Åženlikleri
Pamukkale Üniversitesi - Hayal Perdesi Oyuncuları Üniversitelerarası Tiyatro Festivali
Pamukkale Üniversitesi - Uluslararası Sanat Kolonisi
Pamukkale Ãœniversitesi - Bilim ÅženliÄŸi
Pamukkale Üniversitesi - Üniversitelerarası Dans Festivali
Pamukkale Üniversitesi - Üniversitelerarası Koç Fest Spor Oyunları
Pamukkale Üniversitesi - Dark Night Kısa Metraj Rock Festivali
Pamukkale Ãœniversitesi - Rock Fest
Pamukkale Üniversitesi - Rock Union-Paü Rock Müzik Yarışması
Pamukkale Üniversitesi - Edebiyat Buluşmaları
Türkçe Şöleni
Büyük Alışveriş Merkezleri
EGS Park (Kipa)
Teras Park Outlet (Carrefoursa)
Kınıklı Pekdemir
Forum Çamlık (MMM Migros)
Bereketli Pekdemir
Tansaş&Tekzen Hobby ve Bahçe Market
Koçtaş
Sümer Park (Kipa) (inşaa halinde)
Kongre ve Kültür Merkezleri
Paü Müzik ve Sahne Sanatları Fakültesi Konser Salonu
Egs Kongre ve Kültür Merkezi
Ziya Tıkıroğlu Sanat Merkezi
Paü Kongre ve Kültür Merkezi
Çatalçeşme Oda Tiyatrosu
Belediye Sanat Merkezi
Pamukkale Antik Tiyatro
Halk EÄŸitim Merkezi
Sinemalar
Belediye Sanat Merkezi
Beyaz Sahne - Kınıklı Pekdemir AVM
Cinebonus 3D - Forum Çamlık AVM
AvÅŸar - Teras Park Outlet AVM
Fun Time 5D - Forum Çamlık AVM
Tiyatrolar [deÄŸiÅŸtir]
DKM Tiyatro
Tiyatro mu Tiyatro
Masal Çocuk Tiyatrosu
Denizli Belediyesi Tiyatro Atölyesi
Denizli Müzik ve Sahne Sanatları Derneği Tiyatro Bölümü (DEMSAD)
Denizli Åžekil Tiyatrosu
Denizli YaÅŸam Tiyatrosu
Edebiyat Dostları Tiyatro Topluluğu
Ok-Ay Sahne Sanatları
Denizli Kent Tiyatrosu (Denizli Belediyesi Kent Konseyi Gençlik Meclisi)
Tabib'ül Curcuna (Paü Tiyatro Kulübü)
Hayal Perdesi Oyuncuları (Paü Tiyatro Kulübü)
Son-As Grubu
Denizli Tiyatrosu
BirleÅŸik Kamu-Ä°ÅŸ Konfederasyonu Tiyatro TopluluÄŸu
Denizli Sanat Tiyatrosu
Pahoy Tiyatro Grubu
Denizli'de Çekilen Film ve Diziler [değiştir]
Vali
Çil Horoz
Berzah
Acı ve Kin
Elindedir BaÄŸlama
Japonyalı Gelin
Jendepus
Ghost Rider 2
Yaşamın Kıyısında
Turizm
Pamukkale: Pamukkale, kaynak sularının kirecinden oluşmuş bir cennet köşesidir. Türkiye'nin en tanınmış doğa harikasıdır. Yılda bir buçuk milyonun üzerinde yerli ve yabancı turist Pamukkale'yi ziyaret etmektedir. Pamukkale 2700 metre uzunluğunda ve yüksekliği 160 metredir. Parlak beyaz rengiyle Pamukkale'yi 50 km uzaklıktan görmek mümkündür. Ayrıca Pamukkale'de Hierapolis antik kenti,antik havuz, antik tiyatro, arkeoloji müzesi gezilmesi gereken yerlerdendir. Tepesinde antik Roma'dan kalma Hierapolis adlı kutsal antik şehir bulunur. 5-10 km yakınında Laodikya antik kenti bulunur. 5 km ilerisinde ise uluslararası bir termal merkez olan Karahayıt vardır. Denizli'de bunların dışında çok sayıda antik kent bulunmaktadır. Keloğlan ve Kaklık mağaraları ise mutlaka görülmesi gereken diğer turistik yerlerdendir. Pamukkale ve Karahayıt bölgesinde beş ve dört yıldızlı oteller, pansiyonlar termal turizm ve kaplıca hizmeti vermektedir.

[değiştir] Büyük Parklar
İncilipınar Parkı (Ege bölgesi ikinci en büyük park yerleşkesi)
Çamlık Park (Ege bölgesi en büyük park yerleşkesi)
Sümer Parkı
Yunus Emre Parkı
Adalet Parkı
Eskihisar Parkı
Bağbaşı Parkı
MeÅŸhur yemekleri
Tandır kebabı
KeÅŸkek
Çaput Aşı
Sıyırma
Yoğurtlu Patlıcan Gömmesi
Sura
Kaçamak
Gındıra Çorbası
Tavuklu keÅŸkek
Dirit
Patlıcan dolması
Biber Tatarı
[4]

Denizli'nin tarihçesi
Denizli şehri, ilk defa bugünkü şehrin 6 km kuzeyinde, Eskihisar Köyü civarında kurulmuştur. Bu şehir M.Ö. (261-245) yılları arasında, Suriye Kralı II. Antiyokustheos tarafından kurulmuş ve karısının adına izafeten LAODICIA denilmiştir. Türkler Denizli havalisini zaptettikten sonra, şehrin suyunun bol bulunduğu bugünkü Kaleiçi mevkiine naklettirmişlerdir.

Üçler , DenizliDenizli adına, tarihi kaynaklarda başka başka isimler olarak rastlamaktayız. Selçuklu kayıtları ve Denizli mahkemesi serciye sicilleri (Ladik), (laodikeia) ismini vermektedir. Ibni Batuta'nın seyahatnamesi (Tunguzluğ) denilmektedir. Mesalikullebsar'da da (Tunguzlu) olarak kaydedilmiştir.

Timurlenk'in zafer namesini yazan, Şerafettin Zemdi (Tenguzlug) ve (Tonguzlug) gibi iki isimden bahsetmektedir. Tensiz kelimesi eski Türkçe'de Deniz demektir. Tunguzlu ise bugünkü imlasıyla Denizli demektir. Netice olarak Denizli adi, Tunguzlu ve Tunguzlu kelimelerinin zamanla ağızdan ağıza, Denizli kelimesi haline gelmesiyle bugünkü şeklini almıştır.

18. ve 19. yüzyıllarda Denizli
Anadolu Eyâleti'nin merkezi Kütahya Sancağı’na 1451'de bağlanan Denizli Kazası, 16. ve 17. yüzyıllarda, Nahiye-i Lazıkıyye (Merkez), Nahiye-i İbsili, Nahiye-i Kaş-Yenice ve Nahiye-i Aydos olmak üzere dört nahiyeden oluşmaktaydı.

Lazıkıyye merkez nahiyesi, aşağı yukarı bu günkü Denizli merkez ilçesi sınırlarında, İbsili, Buldan ve Güney’in bulunduğu bölgede, Aydos ise Buldan ve Güney'in kuzeyinde, Uşak iline bağlı Ulubey, Eşme ve Alaşehir'in güneyinde batıda Kiraz yakınlarına kadar uzanan bir sahayı kapsıyordu.

Bu Nahiyeler 17. yüzyılda kaza haline getirilerek, İbsili Nahiyesi: Ezine, Kaş-Yenice Nahiyesi: Çarşamba (Cıharşamba) adını almıştır. Aydos ise daha 16. yüzyılda Gök-Öyük Kazası adıyla anılmaya başlanmıştır. Adı geçen kazalara Honaz’da katılınca sayıları beşe yükselmiştir.

18. yüzyılın sonlarında, Avarız ve Bedel-i Nüzul, İmdâd-ı Seferiye ve Hazeriye vergileri ile ilgili belgelerde zaman zaman Buldan adının geçtiği de görülmektedir. H. 1213 (1798) tarihli bir salyane defterinde Denizli ve bağlı kazalar şöyle sıralanmaktadır: Kazay-ı Denizli, Kazay-ı Ezine, Kazay-ı Buldan, Kazay-ı Honaz, Kazay-ı Gök-Öyük. Defterde Cıharşamba kazasının yer almadığı onun yerine Buldan’ın yazıldığı dikkati çekmektedir.

Doğa Harikası PamukkaleDenizli Şer'iye Sicillerinde yer alan tevzi defterlerinde, şehrin yıllık masraflarına ve vergilerine katkıda bulunan 26 adet köy kaydedilmiştir. Karcı köyünün birinci sırada yer aldığını gördüğümüz bu tabloda hissesine en az vergi düşen köy de Bekirli’dir. Karcı, günümüzde Başkarcı adını almıştır. Gelir kaynakları arasında ceviz ağacından yapılan dokuma tezgâhları bulunur ki, Denizli el dokumacılığı yüzyıllarca bu tezgâhlarda üretilen kumaşlarıyla ün salmıştır.

Yukarıda adı geçen köylerin yanında 1781'den itibaren şer’iye sicillerindeki bazı kanıtlarda Eldenizli, Şamlı Kebir adlı köylerin adları görülmektedir. Yıllık ortalama 50’şer kuruş vergi ödedikleri anlaşılan bu köylerden Eldenizli günümüzde aynı adla varlığını sürdürmekteyken, Şamlı Kebir ve Şamlı Sagir, Aşağı ve Yukarı Şamlı adlarını almışlardır.

18. yüzyıl boyunca Kütahya Sancağı’na bağlı bir kaza olmaya devam eden Denizli, 19. yüzyılda Anadolu Beylerbeyliği’nin bölünmesi üzerine sancak haline getirilerek, yeni kurulan Aydın Sancağı'na bağlanmıştır. 1867 düzenlemesinden sonra Menteşe ile birleştirilen Denizli tekrar kaza olarak, Aydın Sancağı'na katıldıysa da 1883'de Denizli sancağı yeniden kurulunca mutasarrıflık haline getirilmiş ve 1884'te Tavas, 1888’de Garbi Karaağaç’ın ( Acıpayam ) katılmasıyla Osmanlı dönemindeki en geniş sınırlarına ulaşmıştır. Bu dönemde 6 kaza ve 1 nahiyeden oluşan Denizli’nin toplam köy sayısı da 385'e ulaşmıştır.

Kronoloji
M.Ö. 4000'ler Kalkolitik Dönem
M.Ö. 3000-2000 İlk Tunç Çağı
M.Ö. 2000-1200/1100 Orta Tunç Çağı ve Son Tunç Çağları
M.Ö. 1800 Denizli’nin Arzava Siyasal Birliği içinde yer alması
M.Ö. 1200'ler Deniz kavimleri göçü
M.Ö. 1100'ler Deniz kavimleri göçüyle Hitit Devleti’nin yıkılması
M.Ö. 546 Ahameniş Kralı II. Kiros’un Lidya Krallığı'nı ortadan kaldırılması
M.Ö. 360 Hellespontos, Misya, Lidya ve Karya satraplarının Pers Merkezi Yetkesi’ne baş kaldırışı
M.Ö. 334 Büyük ıskender’in Anadolu seferi ile Denizli yöresindeki Pers etkinliğine son verilmesi.
M.Ö. 246 II. Antiokos’un karısı Laodikeia’yı ziyareti sırasında Laodikeia kentinin kurulması.
M.Ö. 188 Roma, Bergama, Selevkoslar arasında barış antlaşmasının yapılması.
649 Muaviye’nin Kıbrıs seferi
1070 Türkler’in Denizli’de ilk kez görülmeleri.
1077 Denizli’nin Türkler tarafından fethi
1097 Denizli’nin Bizans’ın eline geçmesi
1102 I. Kılıç Aslan’ın Denizli’yi fethi
1119 Denizli’nin yeniden Bizans’ın eline geçmesi
1148 Haçlıların Denizli’den geçmeleri
1190 Frederik Barbaros komutasındaki bir Haçlı ordusunun Denizli’den geçmesi
1207 Denizli’nin yeniden Türklerin eline geçmesi
1259 Türkmenlerin, Denizli’nin yönetimini ele geçirmeleri
1288 Denizli’nin Germiyanoğulları egemenliğine girmesi
1300-1368 Denizli’de ınançoğulları egemenliği
1368 Denizli’nin yeniden Germiyanoğulları egemenliğine girmesi
1391 Denizli’nin Osmanlıların eline geçmesi
1403 Timur’un Denizli’yi Germiyanoğulları’na geri vermesi
1429 Denizli’nin kesin olarak Osmanlı egemenliğine girmesi
1874 Denizli’de ilk rüştiye mektebinin (ortaokul) açılması
1876 Denizli’de ilk belediyenin kurulması
1879 İzmir-Aydın Demiryolu’nun Sarayköy’e dek uzatılmasına ilişkin bir antlaşmanın yapılması
1883 Yapılan yönetim değişikliği ile Denizli’nin Sarayköy, Buldan ve Tavas kazalarının bağlandığı bir sancak haline getirilmesi
1884 Çal kazasının Denizli sancağına bağlanması
1888 Acıpayam Kazası’nın, Denizli sancağına bağlanması, Sarayköy demiryolu hattının Dinar’a dek uzatılmasının kararlaştırılması
1910 Denizli’nin ‘Bağımsız Mutasarrıflık’ haline getirilmesi
22 Mart 1919 İzmir’de toplanan Redd-i ılhak Kongresi’ne Denizli’den bir kurulun katılması
25 Nisan 1919 İstanbul Hükümeti’nin şehzade Abdürrahim Efendi başkanlığındaki bir öğüt kurulunu Denizli’ye göndermesi
15 Mayıs 1919 İzmir’in Yunanlılarca işgali üzerine, Denizli’de bir protesto mitingi düzenlenmesi
16 Mayıs 1919 Yunan işgalinin protesto edilmesi amacıyla Tavas’ta da bir miting düzenlenmesi
17 Mayıs 1919 İşgale karşı Çal’da bir miting düzenlenmesi
29 Mayıs 1919 Denizli Redd-i ılhak Cemiyeti’nin kurulması
8 Haziran 1919 Sarayköy’de bir Kuva-yi Milliye Cephesi’nin oluşturulması
10 Haziran 1919 Denizli’de Heyet-i Milliye’nin ve Sarayköy cephesinin Oluşturulması
3 Ağustos 1919 İstanbul Hükümetinin Denizli’de incelemelerde bulunmak üzere Jandarma Genel Komutanı Ali Kemal Paşa’yı göndermesi
7 Ağustos 1919 Denizli Mutasarrıfı Faik Bey’in Dahiliye Nezareti’ne bir telgraf çekerek, Kuva-yi Milliye’nin dağıtılması buyruğunu geri çevirmesi
18 Ağustos 1919 Denizli delegelerinin Sivas Kongresi’ne katılmak üzere kentten ayrılması
12 Ocak 1920 Emin Efendi ve Faik Bey’in ıstanbul’da toplanan Meclisi Mebusan’a Denizli milletvekili olarak katılması
21 Haziran 1920 Çopur Musa çetesinin Çivril’i basması
5 Temmuz 1920 Yunanlıların Buldan’a ve Çal’ın bazı köylerine girmesi
8 Temmuz 1920 Demirci Mehmet Efe’nin adamlarından Sökeli Ali Efe’nin Denizli’de öldürülmesi
9 Temmuz 1920 Denizli’ye giren Demirci Mehmet Efe’nin, Sökeli Ali Efe nin ölümünden sorumlu tuttuğu 60 kişiyi öldürtmesi
29 Temmuz 1920 Yarbay Nazmi Bey’in 57. Tümen Komutanı ve Mutasarrıf vekili olarak Denizli’ye gelmesi
18 Ocak 1921 Çivril’in Yunan işgaline uğraması
1 Nisan 1921 Çivril’in ikinci kez bir işgale uğraması
30 Ağustos 1922 Çivril’in Büyük Taarruz neticesinde Yunan işgalinden kurtarılması
3 Eylül 1922 Güney'in düşman işgalinden kurtarılması
4 Eylül 1922 Buldan'ın işgalden kurtarılması
KardeÅŸ Åžehirleri

Denizli'nin KardeÅŸ Åžehirleri Bursa
Tokat
Amasya
Almelo
Pavlodar
Ä°sani
Braila
Samara
Rodos
Bertzdorf
Mogilev
Larisa
Tiflis
Muan
Åžam