
Türkmenistan

Türkmenistan, resmî adıyla Türkmenistan Cumhuriyeti, 1991'de Sovyetler Birliği'nin dağılışından sonra bağımsızlığını kazanan Orta Asya Türkî cumhuriyeti. Resmî para birimi Manat'tır. Yönetim şekli cumhuriyettir. Türkmenistan, BM, İKÖ, BDT, IMF gibi uluslararası kuruluşlara üyedir. Devlet Televizyon Kuruluşu vardır. Özel televizyon yayını bulunmaktadır.
CoÄŸrafi Durum
Türkmenistan'ın yağış ve sıcaklık grafiğiOrta Asya ülkelerinden olan Türkmenistan güneyden İran, batıdan Hazar denizi, kuzeyden Kazakistan, kuzeydoğudan Özbekistan, güneydoğudan Afganistan'la çevrilidir. En yüksek yerleri Kugintau Dağı (3319 m.) ve Kopet Dağı (2942 m.)'dır. Hazar Denizi'nin hemen yanıbaşında yer alan ve tuz yönünden zengin olan Karaboğaz Gölü, Türkmenistan toprakları içinde yer alır. Türkmenistan akarsu yönünden fakirdir. Atrek ırmağının bir bölümü Türkmenistan'ın içinde yer almaktadır. Tecen ve Murgap adlı akarsuları Karakum çölü içinde kaybolmaktadır. Amu Derya ırmağının çok az bir kısmı Türkmenistan sınırları içinde yer alır. Bunun dışında önemli bir akarsuyu yoktur. Ancak su ihtiyacının karşılanması için 900 km uzunluğundaki Karakum kanalı yapılmıştır. Bu kanal güneydedir. Topraklarının beşte dördünü Karakum çölü kaplamaktadır. Güney kısmında Kopet dağ kütlesi ve yaylalar yer alır. Topraklarının % 3.5'i tarım alanı, % 17'si otlak, kalanı ya kısmen otlak olarak kullanılabilen çöl veya tamamen çöldür. Türkmenistan'a kurak ve sıcak bir iklim hâkimdir. Yaz aylarında sıcaklık bazen 50 dereceye kadar çıkar. Kış aylarında ise bazen -25 dereceye kadar düştüğü olur.
Dili
Ural Altay dil grubunun Altay kolunu oluşturan batı Türkçesinin bir versiyonudur. Türkmenistan'da yaşayan 6 milyondan fazla Türk ile İran, Afganistan ve Rusya gibi ülkelerde yaşayan yaklaşık 3 milyon Türkmen tarafından konuşulmaktadır. Türkmenistan'da konuşulan Türkmence yazı diline sahip olduğundan ayrı bir dil olarak tanımlanabilir. Ancak diğer Türkmen ağızlarıyla, Oğuz boyundan olduğu için Azerice'yle ve Türkçe'yle çok yakın akraba bir dildir.
Ordusu
Türkmenistanın kendisine ait silahlı kuvvetleri vardır. Silahlı kuvvetleri savunma bakanlığına bağlıdır. Kendi sınır güvenliğini kendisi sağlamaktadır.
Yönetim Şekli
Türkmenistan 18 Mayıs 1992'te yürürlüğe konan anayasayla yönetilmektedir. Ülkede çok partili demokratik sisteme geçilmiş olmasına rağmen tek parti diktatörlüğü ortamından yeterince çıkılamadı. İletişim başta olmak üzere birçok alan üzerinde devlet tekeli sürmektedir.
Nüfus
2010 tahminlerine göre 5 450 000 kişidir. Nüfusun %81 ini türkmenler, %9 unu özbek Türkleri,%6 sını ruslar, %4 ünü de geri kalanlar oluşturur. Beş Ana Türkmen boyundan oluşan Türkmenistanda idari yapıda bu beş boya göre şekillenmiş ve 5 şehir kurulmuştur.
Fiziki Özellikleri
Orta Asya'nın ya da Türkistan'ın,hatta tüm Türkî halkların içinde en uzun boylu ve geniş omuzlu topluluktur.Savaşçıdırlar,en az 7 çocuk yaparlar.Ortalama çocuk sayısı 9'dur.Türkmenistanlılar'ın kimisi Moğol yüzlü iken kimi de Azeriler'e veyahut Anadolu'nun Türkmenleri olarak bilinen Türkler'e daha çok benzemektedir.
Siyasi Durumu
Yurtta Sulh Cihanda Sulh ilkesini benimsemiÅŸlerdir, bitaraf siyaset izlemektedirler.
Vilayetler
1.Ahal
2.Balkan
3.DaÅŸoÄŸuz
4.Lebap
5.Mary
Spor
Türkmenistan'da En beğenilen spor dalları, okçuluk, cirit atma, ata binme, Güreş'dir.
Sınırları
En uzun sınırı Özbekistan'adır.En kısa sınırı ise Kazakistan'adır.
Komşuları
Kazakistan, Özbekistan, Afganistan, İran'a komşudur.
Türkmenistan Cumhurbaşkanları
Türkmenistan'ın bağımsızlığını kazanmasının ardından 27 Ekim 1991'de yapılan ilk devlet başkanlığı seçimleri sonucunda Saparmurat Türkmenbaşı devlet başkanlığına seçildi ve ölümüne (21 Aralık 2006) kadar bu görevini sürdürdü.
Türkmenistan'ın ikinci ve halen görevde olan cumhurbaşkanı ise 11 şubat 2007'de oyların %89,2'sini alarak seçilen Gurbanguli Berdimuhammedov 'dur.14 şubat günü yemin ederek görevine başlamıştır.
| Ek | Boyut |
|---|---|
| turkmenistan.bmp | 109.65 KB |
- Emre's blog
- Yorum yazmak için giriş yapın veya kayıt olun
- Yazıcı-dostu sürüm
- 522 okunma
- Send to friend
