Sponsor Bağlantılar
SPONSOR


Çankaya, Ankara


Çankaya Anlara Sohbet
Çankaya, Türkiye Cumhuriyeti’nin İç Anadolu Bölgesi’nde, Ankara ili’ne bağlı bir ilçe.[2] Ankara ilinin orta kesiminde bulunan ilçe,[3] Ankara’nın başkent olması ile birlikte Türkiye’nin yönetim merkezi durumuna gelmiştir.[2] Çankaya, yerleşik nüfusu 913.715 kişi itibarıyla Ankara’nın ve Türkiye’nin nüfus bakımından en büyük ilçesi konumundadır. Türkiye’nin en kalabalık ilçesi olarak pek çok ilden nüfusu daha fazladır.[4] Gün içinde nüfusu iki milyona kadar çıkabilmektedir.[2] 102 lise ve on üniversitesi ile ilçe önemli bir eğitim kentidir.[5][6]

Tarihçe
Ayrıca bakınız: Ankara tarihi
Çankaya sırasıyla Hatti, Hititler, Frigyalılar Lidyalılar, Pers İmparatorluğu, Makedonya Krallığı, Galatlar, Roma İmparatorluğu, Doğu Roma İmparatorluğu, Büyük Selçuklu İmparatorluğu, Anadolu Selçuklu Devleti, Ahiler ve Osmanlı İmparatorluğu dönemlerini yaşamıştır.[7] 19. yüzyılda önemini kaybeden yerleşim, 20. yüzyılın başlarında Bağdat Demiryolu’nun yapılması, daha sonra Mustafa Kemal Atatürk’ün Kurtuluş Savaşı’nı buradan yönetmesi ile gelişti. Ankara’nın 13 Ekim 1923 tarihinde yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin başkenti olmasının ardından gelişen Çankaya, 1936 yılında ilçe statüsüne erişmiştir.[8]

Coğrafya
Çankaya, İç Anadolu Bölgesi’nin kuzeybatısındaki Yukarı Sakarya Bölümü’nde yer alır. Çankaya’nın doğu ve kuzeydoğusunda yine Ankara ili’ne bağlı Mamak ve Altındağ, güneyinde Gölbaşı, batısında ise Etimesgut ilçeleri bulunur.[9] Çankaya, Orta Anadolu’nun düzlükleri ortasında kayalık bir alanda kurulmuştur. Bu kayalık alan, artık kentin merkezinde küçük bir ada niteliğindedir. Bu adayı yükseltiler çevreler, ortada bir çanak bırakırlar. Eskiden bataklık olan bu çanak, Cumhuriyet döneminde kurutularak yerleşime açılmıştır.[10]

İklim
İlçede karasal iklim hüküm sürmektedir. Kışları soğuk ve kar yağışlı, yazları sıcak ve kuraktır. Kışları kuru bir ayaz görülür. İlkbahar mevsiminde kırkikindi olarak adlandırılan yükselim yağışları düşer. İç Anadolu Bölgesi’nde Türkiye’nin en az yağış alan bölümü[11] olduğu için ilçede yılın üçte biri güneşli geçer.[10] Ankara il merkezi’nin yıllık yağış ortalaması 404,5 milimetredir. En çok yağış 51,8 mm ile mayıs ayında düşerken, en az yağış 14,4 mm ile ağustos ayında düşer.[12]

[gizle]Nuvola apps kweather.svg Ankara iklimi Weather-rain-thunderstorm.svg
Aylar Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıl
En yüksek sıcaklık rekoru, °C 16 19 25 30 33 37 40 42 35 32 24 17 42
Ortalama en yüksek sıcaklık, °C 1 4 10 15 20 24 27 28 24 18 10 4 15
Ortalama sıcaklık, °C 0,4 1,9 6,0 11,2 15,9 19,9 23,4 22,9 18,5 12,9 6,6 2,3 10
Ortalama en düşük sıcaklık, °C −6 −5 −1 3 6 9 12 12 8 3 −1 −3 3
En düşük sıcaklık rekoru, °C −31 −31 −27 −11 −6 2 3 3 −2 −8 −18 −25 −31
Ortalama yağış, mm 40 31 36 51 52 39 17 15 18 32 36 48 415

Nüfus

Botanik Parkı

Kuğulu Park
Ankara ilinin en yüksek nüfusa sahip ilçesi olan Çankaya’nın nüfusu 2015 sayımlarına göre 922.536 kişidir.[16] İlçe ayrıca Türkiye’nin de nüfus bakımından en büyük ilçesi konumundadır. 2000 nüfus sayımında 769.331 olan nüfus 15 yılda yaklaşık 153.205 kişi artmıştır. Bir milyona yaklaşan nüfusun 442.058’i erkek; 472.443’ü kadındır. Nüfusun tamamı kentte yaşar.[16]

Yıl Toplam Şehir Kır
1965[17] 496.953 470.454 26.499
1970[18] 683.210 653.290 29.920
1975[19] 927.809 895.005 32.804
1980[20] 968.668 921.882 46.786
1985[21] 667.351 665.128 2.223
1990[22] 714.330 712.304 2.026
2000[23] 769.331 758.490 10.841
2007[24] 792.189 792.189 veri yok
2008[25] 785.330 785.330 veri yok
2009[26] 794.288 794.288 veri yok
2010[27] 797.109 797.109 veri yok
2011[28] 813.339 813.339 veri yok
2012[29] 832.075 832.075 veri yok
2013[30] 914.501 914.501 veri yok
2014[31] 913.715 913.715 veri yok
2015[32] 922.536 922.536 veri yok
Eğitim
Yüksek nüfusu nedeniyle birçok ilköğretim okulu ve liseye sahip olan Çankaya genel olarak bir öğrenci kenti görünümündedir. İlçede yüzden fazla ilköğretim kurumunun yanında,[5] onlarca lise bulunmaktadır.[6]

Üniversiteler
Çankaya’daki on bir adet üniversitede yüz bini aşan öğrenci yüksek öğrenim görmektedir.[33] Türkiye’nin önemli üniversitelerinden birçoğu ile birlikte vakıf üniversiteleri ilçede yer almaktadır.[34] Dünya’nın en iyi bin üniversitesi listesinde, Türkiye’den dereceye giren iki üniversiteden biri Çankaya’dadır.[35] Kentte birçok üniversitenin yanı sıra, üniversite hastaneleri, fakülteler gibi üniversite alt kuruluşları bulunmaktadır. Çankaya’daki üniversitelere sadece Ankara’dan değil, Türkiye’nin dört köşesinden ve ülke dışından öğrenciler gelmektedir.[36][37][38] Çankaya’daki üniversiteler şunlardır:

Devlet: Ankara Üniversitesi, Gazi Üniversitesi[40], Hacettepe Üniversitesi[41], Orta Doğu Teknik Üniversitesi[42]
Vakıf: Bilkent Üniversitesi, Çankaya Üniversitesi[44], TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi[45], Ufuk Üniversitesi[46], İpek Üniversitesi[47], TED Üniversitesi[48]
Askeri: Kara Harp Okulu
Kültür
Müzeler
Ayrıca bakınız: Ankara’daki müzeler

Pembe Köşk
Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün mozolesinin bulunduğu Anıtkabir, Atatürk’e ait eşyaların da sergilendiği bir müze olarak ilçe sınırları içerisinde yer alır. İsmet İnönü Evi, Türkiye Cumhuriyeti 2. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün 1925’ten 1973’te ölümüne kadar 48 yıl yaşamış olduğu yer olarak, müze biçiminde varlığını sürdürmektedir. Orta Doğu Teknik Üniversitesi içerisinde yer alan ODTÜ Bilim ve Teknoloji Müzesi’nin kuruluş amacı; MÖ 7000 yılından beri Anadolu’da gelişen teknolojinin tarihini belgelemek ve günümüz teknolojisini sergilemektir. Türkiye Büyük Millet Meclisi yerleşkesinde yer alan Atatürk ve Meclis Müzesinde, 1920 ve 30’lardan kalma, Meclis, İnkılaplar ve Atatürk ile ilgili çeşitli belge ve fotoğraflar teşhir edilmektedir. Beşevler’de yer alan Atatürk Eğitim Müzesinde, Türk Eğitim Tarihi ile ilgili belge, eşya, kitap teşhir salonları, kütüphane ve Başöğretmen Atatürk arşivi bulunmaktadır. MTA Tabiat Tarihi Müzesinde, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü’nün kuruluşundan bugüne kadar yapılmış jeolojik çalışmalar sırasında bulunan mineraller, taş örnekleri, fosiller sergilenmektedir. TRT Müzesinde, 1981 yılında eski radyo malzemeleri toplanarak sergilenmektedir. Jandarma’nın tarihini ve bugününü her yönüyle tanıtmak ve korumak amacıyla kurulan Jandarma Müzesi, Jandarma Eğitim Komutanlığı içerisinde yer almaktadır. [50] İlçede ayrıca Gazi Üniversitesi bünyesinde Gazi Üniversitesi Resim Heykel Müzesi ve Gazi Üniversitesi Somut Olmayan Kültürel Miras Müzesi, Ankara Üniversitesi bünyesinde Oyuncak Müzesi bulunur.[51]

Şenlikler
İlçe, Ankara’da gerçekleştirilen kültürel organizasyonların merkezi konumundadır. Bu faaliyetlerin birçoğu geleneksel hale gelmiştir. Çankaya’daki sinema alanındaki önemli organizasyonlardan biri Ankara Uluslararası Film Festivali’dir.[52] 1998 yılından beri düzenlenen festival, belgesel, uzun film ve kısa film yarışmaları barındırır. Yaklaşık 17 dalda ödül dağıtılır.

Tiyatro alanındaki önemli bir şenlik, Toplumsal Araştırmalar Kültür ve Sanat İçin Vakıf tarafından 1996 yılından beri gerçekleştirilen Uluslararası Ankara Tiyatro Festivali’dir.[53]

Kore’de Savaşan Türkler Anıtı
Bunların haricinde Çankaya’da 1983’ten beri Ankara Uluslararası Müzik Festivali[54] ve 1996’dan beri de Ankara Caz Festivali gerçekleştirilir.[55]

Anıtlar
Ayrıca bakınız: Ankara’daki anıtlar ve heykeller
Çankaya’da irili ufaklı birçok tarihî ya da modern anıt bulunmaktadır. Bunların en önemlilerinden biri Kızılay Meydanı’ndaki, Emniyet Anıtı olarak da bilinen Güvenpark Anıtı’dır. Anıt, 1935 yılında Prof. C. Hozlmeister ve Prof. J. Thorak’a yaptırılarak Türk Polis Teşkilatı’na hediye edilmiştir. Projesi Prof. C. Hozlmeister tarafından çizilen anıtın kabartma ve heykelleri Prof. J. Thorak ve Anton Hanak tarafından yapılmıştır.[56] Özellikle Kızılay çevresindeki Sakarya ve Yüksel Caddelerinde birçok heykel bulunmaktadır. Bunların başlıcaları Taşankara ve Barış Heykeli’dir. Heykeltıraş Burhan Alkar tarafından 1979’da taştan yapılan Barış Heykeli, Sakarya Caddesi yaya bölgesinde bulunmaktadır. Genç bir kız ile erkeğin birlikte uçurdukları güvercin, özgürlük ve barışı simgelemektedir.[57] Bu heykel gibi Taşankara da Danimarkalı heykeltıraş Jørgen Haugen Sørensen tarafından 1992 yılında yapılmış ve Sakarya Caddesi yaya bölgesine konmuştur.[57]

4.30 metre yüksekliğindeki mermer Mimar Sinan Anıtı ise Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nin önünde bulunmaktadır. Eserde Mimar Sinan kendine özgü kıyafetleriyle ayakta dururken resmedilmiştir. Bu anıt 1956 yılında heykeltıraş Hüseyin Anka Özkan’a yaptırılmıştır.[58]

Modern yapı ve yapıtlar
Çankaya’da 80’li yıllardan itibaren inşa edilen önemli eserler arasında, sadece ilçenin değil Ankara’nın da simgesi olan Atakule, Kocatepe Camisi ve Hitit Güneş Kursu Anıtı sayılabilir. Atakule İş Merkezi, Ankara’nın başkent oluşunun 66. yıldönümü nedeniyle 13 Ekim 1989’da açılmıştır. Ankara’nın ilk, Türkiye’de açılan ikinci alışveriş merkezi olan Atakule, 125 m yüksekliğe ve kulenin tepesinde döner restorana sahiptir.[59]

Kocatepe semtindeki Kocatepe Camisi’nin yapımına 1967 yılında başlanmış ve 1987 yılında bitirilmiştir. 88 m uzunluğunda dört minaresi vardır.[60]

Çankaya Köşkü
Ana madde: Çankaya Köşkü
1924 – 2014 yılları arası Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanları’nın ikamet etmiş olduğu köşktür. 2014 yılından itibaren Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanları’nın resmî konutunun Cumhurbaşkanlığı Külliyesi olmasıyla Çankaya Köşkü artık Türkiye Cumhuriyeti Başbakanları tarafından kullanılmaktadır. Çankaya Köşkü, Ankara’nın merkezi olan Kızılay Meydanı’nın yaklaşık 5 kilometre güneyindedir ve rakımı 1,071 metredir.

Ankara’nın yüksek bir tepesinde yer alan köşk, Kasabyan adlı bir Ermeni tüccar tarafından 1800’lü yılların son çeyreğinde bir bağevi olarak yaptırıldı. Sonrasında kentin zengin ailelerinden Bulgurzadeler’in eline geçti. Ankara Müftüsü Rifat Efendi’nin gayretleriyle halk arasında 4500 lira toplanıp, Bulgurzade Tevfik Efendi’den satın alınan köşk, Mustafa Kemal Atatürk’e hediye edildi.

Mustafa Kemal Atatürk, 1921 yılında buraya yerleşmiştir. 1924 yılında Mimar Vedat Bey ve Mimar Arif Hikmet Bey’in yapmış olduğu ilavelerle köşk bugünkü halini almıştır.[61][62]

Altyapı
Ulaşım

Ankara Kent Metro Ağı Haritası
İlçe Ankara’nın merkezinde bulunmaktadır.[51] Ankara Şehirlerarası Otobüs Terminali ilçe sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe içi ulaşımı kolaylaştıran 4 adet faal, 2 adet de inşaat halinde olan metro vardır.[63] Metro güzergâhları Dikimevi – Söğütözü, M1 Kızılay – Batıkent, M2 Kızılay – Koru , M3 Batıkent – Törekent,M4 Gar – Gazino, M5 Gar – Esenboğa Havalimanı hatları üzerinde konumlanmıştır. Bu metrolar Çankaya’yı, Yenimahalle, Altındağ, Etimesgut, Sincan, Keçiören, Pursaklar, Çubuk ilçelerine bağlar. Yapımına 1992 yılında başlanan Ankaray metrosundan Ankara Şehirlerarası Otobüs Terminali’ne direkt geçiş vardır.[64][65] Sincan-Kayaş Banliyö Tren Hattı’nın ilçe üzerinden geçen istasyonları mevcuttur. İlçeye hava kuzeyyolu ile ulaşımı şehir merkezine 28 km mesafede bulunan, Çankaya’nın kuzeydoğusundaki Esenboğa Uluslararası Havalimanı ile mümkündür.[66]

Yönetim
İdari bölünme
1936 yılında Ankara’nın merkez ilçesi olan Çankaya, 1983 yılında Çankaya, Altındağ, Yenimahalle, Mamak ve Keçiören olmak üzere beş ilçeye bölünmüştür. 1984 yılında Ankara Büyükşehir Belediyesi kurulmuş, Çankaya da bu belediyeye bağlı bir metropol olmuştur.[67] İlçe bir belediye başkanlığına ve bir kaymakamlığa bağlıdır. İlçede 124 tane mahalle vardır.[68]

Kaymakamlar
# Ad Başlama Tarihi Bitiş Tarihi # Ad Başlama Tarihi Bitiş Tarihi
1 Haluk Nihat Pepeyi 28 Şubat 1936 6 Haziran 1938 2 Daniş Yurdakul 6 Ocak 1938 10 Kasım 1941
3 Necmettin Ergün 1 Aralık 1941 2 Nisan 1942 4 Cemal Dinç 27 Ağustos 1942 3 Kasım 1943
5 Cemal Gönenç 6 Ocak 1944 8 Şubat 1947 6 Ekrem Güvenç 13 Şubat 1947 10 Mayıs 1949
7 Asım Sağıroğlu 11 Mayıs 1949 15 Kasım 1951 8 İbrahim Öztürk 5 Mayıs 1954 1 Aralık 1955
9 M. Kemal Yılmaz 20 Ocak 1956 28 Mayıs 1960 10 Selahattin Özaltan 8 Mayıs 1960 25 Ekim 1961
11 Faruk Cemal Vefkioğlu 20 Kasım 1961 27 Ocak 1965 12 S. Zeki Köseoğlu 12 Ağustos 1965 30 Kasım 1968
13 Ömer Haliloğlu 13 Kasım 1968 6 Ekim 1971 14 Tacettin Özünçer 6 Ekim 1971 29 Eylül 1977
15 Agah Büyüksağış 12 Aralık 1977 15 Şubat 1978 16 Fevzi Baysan 19 Haziran 1978 7 Aralık 1979
17 İ. Cahit Ertan 18 Şubat 1980 11 Nisan 1984 18 N. Kemal Eren 17 Eylül 1984 15 Eylül 1988
19 Çetin Yücel 15 Eylül 1988 3 Eylül 1992 20 T. Fikret Saygılı 3 Eylül 1992 21 Mart 1994
21 A. Namık Tekin 8 Haziran 1994 19 Eylül 1996 22 E. Selçuk Botsalı 19 Eylül 1996 17 Ekim 2001
23 M. Yıldırım Kadıoğlu 17 Ekim 2001 6 Kasım 2006 24 M. Hulusi Arat 7 Kasım 2006 18 Eylül 2011
25 Mehmet Ali Yıldırım 18 Eylül 2011 8 Ekim 2014 26 Aydın Ergün 8 Ekim 2014 – [69]
İlçe 1936 yılında ilçe statüsüne kavuştuğundan beri 26 tane kaymakam görev başına gelmiştir. İlk kaymakam H. Nihat Pepeyi 1936 ile 1938 yılları arasında görev yapmıştır. İlçede şu ana dek hiç kadın kaymakam olmamıştır. İlçenin şu anki kaymakamı Mehmet Ali Yıldırım’dan sonra 2014’te göreve başlayan Aydın Ergün’dür.[69]

Belediye başkanları
Yıl Ad Parti
1984 Erdoğan Yavuzlar ANAP
1989 M. Doğan Taşdelen SHP
1994 M. Doğan Taşdelen SHP
1999 Haydar Yılmaz CHP
2004 Muzaffer Eryılmaz CHP
2009 Bülent Tanık CHP
2014 Alper Taşdelen CHP[70]
Çankaya Belediye Başkanlığı, 1963 yılından itibaren yapılan on seçimin yedisinde CHP tarafından kazanılmıştır. Geriye kalan üç yönetimin ikisi bağımsız, biri Anavatan Partisi’ne mensuptur. Belediye başkanlığını son yapılan seçimler sonucunda CHP’li Alper Taşdelen kazanmıştır.[70]

Kardeş kentler
Kardeş kentler:

Almanya Berlin, Almanya
Avustralya Sidney, Avustralya
Küba Havana, Küba
Almanya Köln, Almanya
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Girne, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
Orta Afrika Cumhuriyeti Bangui, Orta Afrika Cumhuriyeti
Moğolistan Ulan Batur, Moğolistan
Çin Halk Cumhuriyeti Guangzhou, Çin
Makedonya Cumhuriyeti Üsküp, Makedonya
Ön protokol imzalayanlar:

Kanada Toronto, Kanada
Yunanistan Atina, Yunanistan
Ukrayna Kiev, Ukrayna
Güney Kore Seul, Güney Kore
Filistin Devleti Ramallah, Filistin
Görüntüler

Anıtkabir

Kocatepe Camisi

Gençlik Caddesi’nden bir görünüm. Caddenin bir kısmı Maltepe’de bir kısmı da Anıttepe semti sınırları içerisinde bulunmaktadır.

Atakule

Hitit Güneş Kursu Anıtı

100. Yıl mahallesinden bir görünüm.

Çukurambar





Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?

Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.

SPONSOR