Isparta şehri, Isparta ilinin merkezidir. 2009 yılı nüfus sayımına göre merkez ilçenin nüfusu 211.614, Isparta İli nüfusu ise 420.796'dır.[1] Şehrin rakımı 1035 metredir. Şehir, yöreye özgü el dokuması halılarıyla ve gül yetiştiriciliğiyle tanınmaktadır.
Tarihçe
Isparta'nın ilkçağlardaki tarihi, öncelikle Pisidia bölgesinin genel tarihi akışı içinde ele alınmalıdır. Gerçekte, Isparta ve çevresinde Hititlere ait bazı eserlerin ele geçirilmiş oluşu, bu bölgedeki Hitit hakimiyetine işaret ederse de, Isparta'nın bu devirlerdeki şehir tarihini, tam anlamıyla açıklığa kavuşturmak mümkün değildir.

Tarihi dönemlerde Hitit egemenliği altındaki bu bölgeye daha sonra İyonlar ve Lidyalılar hakim olmuşlardır. M.Ö. 546 tarihinde Perslerin, Lidya Devletini yenmesi ve Anadolu'ya hakim olmaları ile Isparta, Perslerin üstünlüğünü kabul etmek zorunda kalmıştır.

Büyük İskender, M.Ö.333 yılında Lidya'yı alarak tarihi Asya seferine başladı. Önce Sagalassus’u alan İskender, daha sonra Dinar’a geçerek Pisidia'nın tamamını ülkesine bağlamış oldu.

Pisidia, İskender İmparatorluğunun parçalanması ile Seleukos'ların hissesine düştü. Daha sonra da Bergama Krallığına bağlandı. Bu Krallığın M.Ö. II. yy’da yıkılmasını izleyen günlerde, Romalılar Anadolu'yu ele geçirmiş oldular.

Ağlasun’un eski önemini kaybetmesinden sonra Isparta, Pisidia Piskoposluğunun (Daha sonra Rum Metropolitliğinin) Merkezi haline geldi.

Roma yönetiminin ikiye ayrılması üzerine Isparta ve çevresi Doğu Roma İmparatorluğuna bağlanmış oldu.

Tarih Öncesi Dönemlerde Isparta
Yörenin yerleşme tarihi paleolitik dönemle başlamaktadır. 1944 yılında Şevket Aziz Kansu döneminde yapılan incelemeler sonucunda, Bozanönü Ovası'nın ortasında bulunan Kapıini Mağarası, üst paleolitik eserleri vermektedir. Keçiborlu’nun Gümüşgün (Baladız) yakınlarında Prof. Louis’in yaptığı kazılarda, Mezolitik çağına ait “Mikrolit” adı verilen çakmaktaşlarına rastlanmıştır.

Tarih öncesi çağın üçüncü dönemi, neolotik devri olmuştur. Bu devire ait Yeniköy (Ş.Karaağaç) Höyüğündeki buluntular bunu doğrulamaktadır. Toprak Tol Höyüğü ve Köşktepe’de rastlanan küp mezarlar ile ele geçen başka buluntular, Isparta’daki yerleşimin Kalkolitik dönemde de var olduğunu göstermektedir. Kalkolotik dönem sonrası Tunç Kültürleri, Pisidia ovasında oldukça yaygın bir biçimde gözlenebilir. Mitat aşirıti tarafından eğridir gölün çevresine yerleşmiş döllenme sonucu çoğalmışlardır

Coğrafya
Coğrafi Konum
Isparta şehir merkezi Akdeniz Bölgesi'nin kuzeyinde, Antalya Bölümü, Göller Bölgesi'nde yer alır. Doğusunda Eğirdir, kuzeyinde Atabey ve Gönen ilçeleri, batısında Burdur İli bulunmaktadır. Merkez ilçeye en yakın ilçe 22 kilometre ile Atabey'dir. Merkez ilçe Isparta ilinin dokuz ilçesi ile komşu değildir. Merkez ilçeye en uzak olan ilçe ise 175 kilometre ile Yenişarbademli'dir.

İklim ve bitki örtüsü
Akdeniz iklimi ile karasal iklim arasında bir geçiş iklimine sahiptir. Kışları serin ve yağışlı yazları ise sıcak ve kurak geçmektedir.[2] Çevresindeki göllerin iklim üzerinde önemli etkisi vardır. Yağışların büyük bir bölümü kış ve ilkbahar aylarında düşmektedir. Yıl içinde en çok yağış Aralık ve Ocak aylarında yaşanmaktadır. Aylık yağış miktarları Ağustos ayına kadar düzenli olarak düşmekte ve Temmuz, Ağustos aylarında en kurak dönemine ulaşmaktadır. Eylül'den itibaren yağış miktarı tekrar artmaya başlamaktadır.[3] Bitki örtüsü bozkırdır. Isparta'nın akdeniz iklimini yaşayamamasının nedenlerinde biri ise Toros dağlarının arkasında kalmasıdır.

Ortalama Veriler
Aylar Oca Şub Mar Nis May Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Arl
Ort.En Yüksek °C 6.5 7.6 11.7 16.4 21.8 26.6 30.3 30.3 26.6 20.7 13.4 7.7
Ort.En Düşük °C -2.2 -1.8 0.4 4.4 8.1 11.8 14.9 14.3 10.0 6.0 1.7 -0.9
Ort. Güneşlenme Süresi (saat) 3.8 4.9 6.1 6.9 8.7 11.0 11.8 11.3 9.8 7.3 5.2 3.3
Ortalama Yağışlı Gün Sayısı 12.0 10.6 10.7 11.4 10.4 6.2 4.0 2.9 3.5 6.2 8.3 12.4
Kaynak: meteor.gov.tr

Ekonomi
Sanayi
Şehirde Süleyman Demirel Organize Sanayi Bölgesi, Isparta Deri Organize Sanayi Bölgesi ve iki adet Küçük Sanayi Sitesi bulunmaktadır. Süleyman Demirel Organize Sanayi Bölgesi şehir merkezine 26, Isparta Havalimanı'na 4 kilometre uzaklıktadır.

Altyapı
Sağlık
Şehirdeki ilk yataklı tedavi kurumu olan Guraba hastanesi 1900 yılında halkın bağışlarıyla kurulmuş ancak 1914 yılındaki depremle kullanılamaz hale gelmiştir. 1915 yılında yeni hastanenin inşaatına başlanmasına rağmen I. Dünya Savaşı nedeniyle çalışmalar gecikerek 1922 yılında sona ermiştir. 30 yataklı bu hastane Cumhuriyet ilanından sonra yapılan çalışmalarla 50 yatak sayısına ulaşmış ve Verem Hastanesi adını almıştır. Bu bina yıkılmış, günümüze ulaşmamıştır. 1945 yılında üç katlı Devlet Hastanesi'nin inşaatına başlanmış ve 1946 yılında tamamlanarak hizmete açılmıştır. Taş bina olarak adlandırılan bu bina daha sonra yapılan ilavelerle halen Süleyman Demirel Üniversitesi'ne bağlı olarak kullanılmaktadır.

29 Ekim 1979 tarihinde inşaatına başlanan dört bloktan oluşan, 15,000 m2 kapalı alana sahip yeni Isparta Devlet Hastanesi, 25 Nisan 1986 tarihinde açılmış ve günümüzde hizmet vermektedir.
Isparta Doğum ve Çocuk Bakımevi Hastanesi
Gülkent Devlet Hastanesi
Doktor Sadık Yağcı Ağız ve Diş Hastanesi
Şehirde Devlet Hastaneleri'nin yanı sıra Süleyman Demirel Üniversitesi'ne bağlı dört hastane bulunmaktadır:

Süleyman Demirel Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi (eski taş bina), 30 yatak kapasitesi ile klinik hizmeti vermektedir.
Süleyman Demirel Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi (yeni bina), 2 Ocak 2001 tarihinde hizmete giren hastane 419 yatak kapasitelidir.
Şevket Demirel Kalp Damar Merkezi, 28 Kasım 1999 tarihinde açılan hastane 102 yatak kapasitelidir.
Zehra Ulusoy Onkoloji Merkezi, 23 Eylül 2002 tarihinde açılan hastane 40 yatak kapasitelidir.
Ulaşım
Isparta merkez ilçesine karayolu ile çevresindeki Antalya ve Afyon ve Konya illeri üzerinden ulaşılabilir. D-685 yolu ile Antalya'dan, D-650 ve D-685 yollarıyla kuzey yönünden, Isparta-Eğirdir arasındaki D-330 yoluyla da Konya yönünden şehir merkezine ulaşılabilir. Isparta Süleyman Demirel Havalimanı havayolu ile ulaşım sağlamaktadır. 1997 yılında açılan havalimanına Türk Hava Yolları haftada üç kez İstanbul ile karşılıklı sefer düzenlemektedir.

İdari yönetim
Merkez ilçedeki, 44 mahalle ve 3 belde kasabası doğrudan Isparta'ya bağlı yerleşim birimleridir.[4]

Akkent
Anadolu
Ayazmana
Bağlar
Batıkent
Bahçelievler
Binbirevler
Çelebiler
Çünür
Davraz
Dere
Doğancı
Emre
Fatih
Gazikemal
Gülcü
Gülevler
Gülistan
Halıkent
Hanifesultan
Hızırbey
Hisar
Işıkkent
İskender
İstiklal
Karaağaç
Kepeci
Keçeci
Kurtuluş
Kutlubey
Mehmet Tönge
Modernevler
Muzaffer Türkeş
Pirimehmet
Sanayi
Sermet
Sidre
Sülübey
Turan
Vatan
Yayla
Yedişehitler
Yenice
Zafer

Gülcü Mahallesi

Gülcü Mahallesi
Müftüzade İsmail Efendi'nin mezarıOsmanlı İmparatorluğu döneminde Elhacıvaz, Hacıvaz (1591'de Hacı Ayvaz) gibi isimlerle anılan mahallenin adı 1935'de Gülcü Mahallesi olmuştur. Ününü, Isparta'nın en eski yerleşim yerlerinden biri olmasından çok, Isparta'da Isparta gülü'nün (Rosa Damacena) ilk yetiştirildiği yer olmasına borçludur. Müftüzade İsmail Efendi'nin 1888'de Bulgaristan'ın Kızanlık veya Kazanlık (Bulgarca: Kazanlak / Казанлък) şehrinden getirdiği gülleri Gülcü Mahallesi'ndeki arazisine dikmesiyle Isparta'da gülcülük başlamıştır.
Isparta, hala Türkiye gül yağı üretiminin %80'ini karşılıyor durumda olsa da günümüzde Gülcü Mahallesi'nin gülcülükle bir ilgisi kalmamış durumdadır.

Merkeze Bağlı Beldeler [değiştir]
Büyük Gökçeli (Aşağı, Yukarı, Orta, Yeni)
Sav Kasabası (Aşağı, Fatih, Yukarı)
Kuleönü Kasabası (Kemal, Okul-Yeni Cami)

Isparta (10.000 metre yükseklikten görünüşü) Eğitim [değiştir]
Isparta'da Cumhuriyetin kurulduğu 1923'ten 1940'lara kadar biri şehir merkezinde diğeri Yalvaç ilçesinde olmak üzere iki ortaokul eğitim hizmeti sağlamıştır. 1940 yılında Gönen Köy Enstitüsü kurulmuş ve buradan mezun olan öğretmenler şehirdeki eğitim faaliyetlerine katkı sağlamışlardır. 1950 yılında ilk lise açılmış, 1960 yılına kadar lise sayısı dokuza ulaşmıştır.[5] 1969 yılında "Isparta Eğitim Enstitüsü" kurulmuştur.

21 şubat 1976’ tarihinde açılan "Isparta Devlet Mimarlik ve Mühendislik Akademisi" şehirdeki ilk yükseköğretim birimidir.[6] Ayrıca aynı yıl "Meslek yüksekokulu" açılmıştır. 1992 yılında Süleyman Demirel Üniversitesi kurulmuştur. Üniversite bünyesinde yer alan "Göller Bölgesi Teknokenti" bölge sanayisine destek olmaktadır.

Kardeş şehirler
Bitlis Türkiye
Komrat Moldova
Genk Belçika
Bakü Azerbaycan
Sparta Yunanistan
Isparta ili, Akdeniz Bölgesi’nin kuzeyinde yer alan Göller Bölgesi'nde yer almaktadır. Isparta güller ve göller diyârı, halısı ile ünlü ildir. Isparta Akdeniz bölgesinin Antalya bölümünde ve Göller yöresinde Burdur, Afyonkarahisar, Konya, Antalya, Beyşehir ve Burdur gölleri arasında yer alan bir ildir. 30°01’ ve 31°33’ doğu boylamları ile 37°18’ ve 38°30’ kuzey enlemleri arasında kalır. Isparta’ya Türkiye’nin halı tezgahı ve gül bahçesi denir. Trafik numarası 32’dir.
Kökenbilim
Büyük İskender Kral olduktan sonra (M.Ö. 356 - 323) Anadolu'nun Batısı Yunan egemenliği altına geçti. İskender öldükten sonra bile, daha 36 yıl bu bölge Atina'ya bağımlı kaldı.Bu yıllarda Mora yarımadasında yaşamakta olan Ispartalılarla, Atina Yunanlıları, Anadolu'nun Batısına göç etmeye başladılar.İskender öldükten sonra yerine "Dengesiz Kral" Namıyla tanınan Abidinus Coare geçti. Samsunda ki kedine ait tütün tarlalarından yetiştirttiği özel tütünlerle kendisine "Mutluluk Çubuğu" Adını verdiği sigaralar vazgeçilmeziydi.Isparta Abidler ilçesinde heykeli bulunmaktadır.

Mora Yarımadası Ispartalılarından büyükçe bir topluluk geldi; Isparta Kenti'ne yerleşti. Kente de kendi ülkelerinin ISPARTA adını verdiler.

Coğrafya
Bitki örtüsü
Isparta ili topraklarının yaklaşık %40'ı orman ve fundalıklarla kaplıdır. %20'si çayır ve mera, %16'sı ekili ve dikili araziler, %24'ü ise tarıma elverişli olmayan çıplak kaya, molozluklar ve göller bölgesi olması sebebiyle su yüzeylerinden oluşur.[2] Ekime elverişli toprakların büyük kısmında gül yetiştiriciliği yapılmaktadır.

Millî parklar
Kızıldağ Millî Parkı
Kovada Gölü Millî Parkı
Göller
Eğirdir Gölü
Gölcük Gölü
Kovada Gölü
Beyşehir Gölü
Burdur Gölü
Barajlar
Uluborlu Barajı
Yalvaç Barajı
Sorgun Barajı
Karacaören Barajı
Sarıidris Barajı
Ekonomi
Ekonomi tarım ve hayvancılığa dayalıdır. 2001 yılı itibarıyla ildeki iktisadi faaliyetlerin %25'i tarım, %24'ü çiftçilik ve hayvancılık, %17'si devlet hizmetleri, %16'sı ulaştırma-haberleşme, %14'ü ticaret, %13'ü sanayi, %12'si imalat sanayinden oluşmaktadır.[3]

İlin milletvekilleri
Ana madde: Isparta milletvekilleri
İlin valileri
Isparta Valileri[gizle]
Fevzi Bey (1905-1905) | Behçet Bey (1910-1913) | Şevket Bey (1913-1914) | Süleyman Sırrı Bey (1914-1914) | Hakkı Behiç Bey (1914-1916) | Cemil Bey (1916-1917) | Haydar Bey (1917-1918) | Talat Bey (1918-1920) | Refet Bey (1920-1921) | Faik Bey (1921-1921) | Müfit Bey (1921-1925) | Ekrem Bey (1925-1930) | Ahmet Durmuş Evrendilek (1930-1932) | Fevzi Daldal (1932-1939) | Tevfik Hadi Baysal (1939-1941) | Selahattin Üner (1941-1942) | Mehmet Rıfat Şahinbaş (1942-1944) | Nuri Atay (1945-1947) | Asım Türeli (1947-1950) | Musatafa Bağrıaçık (1950-1954) | Mehmet Varinli (1954-1956) | Mazlum Yegül (1956-1959) | Ahmet Balkan (1959-1960) | Hamdi Ömeroğlu (1960-1962) | Şeref Tolüngüç (1962-1964) | Ertuğrul Süer (1964-1966) | Hilmi Öztürk (1966-1971) | Tahir Gençağa (1971-1975) | Sabahattin Çakmakoğlu (1975-1978) | Cemal Orhan Mirkelam (1978-1978) | Bedri Nazlıoğlu (1978-1979) | Erdinç Büyükakalın (1979-1980) | Coşkun Akmeriç (1980-1981) | Necdet Uçan (1981-1983) | Utku Acun (1983-1985) | Nur Doğan Topaloğlu (1985-1986) | Saim Çotur (1986-1988) | Selami Teker (1988-1989) | Yusuf Ziya Göksu (1989-1992) | Ertuğrul Dokuzoğlu (1992-1999) | Halil İbrahim Daşöz (1999-2003) | İsa Parlak (2003-2006 ) | Şemsettin Uzun (2006-2008) | Ali Haydar Öner (2008-2010) | Memduh Oğuz (2010-